Gaḍa – maczuga - Historia wersji

imported>AndBab: /* Historia */

2021-11-12T05:49:17Z

Historia

← poprzednia wersja		Wersja z 07:49, 12 lis 2021
Linia 85:		Linia 85:
	\|[[Plik:Maczuga, Nagarjunakonda, Murthy, 1966, s. 212.jpg\|mały\|150x150px\|Maczuga, Nagarjunakonda, rok: 210-325 (Murthy, 1966, s. 212)<ref>Murthy, K. K. (1966). Weapons of War in the Sculptures of Nāgārjunakoṇḍa. ''Artibus Asiae'', ''28''(2/3), 211–218. JSTOR. <nowiki>https://doi.org/10.2307/3249355</nowiki>.</ref>.]]		\|[[Plik:Maczuga, Nagarjunakonda, Murthy, 1966, s. 212.jpg\|mały\|150x150px\|Maczuga, Nagarjunakonda, rok: 210-325 (Murthy, 1966, s. 212)<ref>Murthy, K. K. (1966). Weapons of War in the Sculptures of Nāgārjunakoṇḍa. ''Artibus Asiae'', ''28''(2/3), 211–218. JSTOR. <nowiki>https://doi.org/10.2307/3249355</nowiki>.</ref>.]]

	* ~~Sporo~~ wyobrażeń maczug odnajdujemy na rzeźbie z ''Nagarjunakondy'' (Andhra Pradesh, rok: 210-325)		* sporo wyobrażeń maczug odnajdujemy na rzeźbie z ''Nagarjunakondy'' (Andhra Pradesh, rok: 210-325)
	* warto zwrócić uwagę na kunsztowne zdobienia.		* warto zwrócić uwagę na kunsztowne zdobienia.
	\|}		\|}

imported>AndBab: /* Informacje wstępne */

2021-11-12T05:48:16Z

Informacje wstępne

← poprzednia wersja		Wersja z 07:48, 12 lis 2021
Linia 14:		Linia 14:
	=== Późny okres harappański (1900-1300 p.n.e.)===		=== Późny okres harappański (1900-1300 p.n.e.)===
	\|-		\|-
	\|[[Plik:Maczuga - muzeum w Mohendżo Daro (zdjęcie A.Babkiewicz 2018).jpg\|mały\|150x150px\|Maczuga – muzeum w Mohendżo Daro (zdjęcie A.Babkiewicz 2018).]]W kulturze harappańskiej odnajdujemy kamienne kule z otworem ~~mogące~~ pełnić funkcję buławy.		\|[[Plik:Maczuga - muzeum w Mohendżo Daro (zdjęcie A.Babkiewicz 2018).jpg\|mały\|150x150px\|Maczuga – muzeum w Mohendżo Daro (zdjęcie A.Babkiewicz 2018).]]

			* w kulturze harappańskiej odnajdujemy kamienne kule z otworem
			* mogły one pełnić funkcję buławy.
	\|-		\|-
	! style="text-align: center;"\|		! style="text-align: center;"\|
	=== Reliefy neoasyryjskie (883-631 p.n.e.)===		=== Reliefy neoasyryjskie (883-631 p.n.e.)===
	\|-		\|-
	\|[[Plik:Maczugi typu mieczowego z reliefów neoasyryjskich IX-VII w. p.n.e. źródło (Healy, 1992, s. 62).png\|mały\|150x150px\|Maczugi typu mieczowego z reliefów neoasyryjskich IX-VII w. p.n.e. źródło: (Healy, 1992, s. 62)<ref>Healy, M. (1992). ''The Ancient Assyrians'' (1st Edition). Osprey Publishing.</ref>.]]W uzbrojeniu neoasyryjskim nie spotyka się maczug sękatych czy masywnych, natomiast prawie każdy z wojowników zaopatrzony jest w buławę przytraczaną z lewej strony do pasa lub za niego zatykaną.		\|[[Plik:Maczugi typu mieczowego z reliefów neoasyryjskich IX-VII w. p.n.e. źródło (Healy, 1992, s. 62).png\|mały\|150x150px\|Maczugi typu mieczowego z reliefów neoasyryjskich IX-VII w. p.n.e. źródło: (Healy, 1992, s. 62)<ref>Healy, M. (1992). ''The Ancient Assyrians'' (1st Edition). Osprey Publishing.</ref>.]]


	~~Asyryjskie~~ maczugi to pałki typu mieczowego lub buławy o kolistych głowicach~~. Krótsze~~ były raczej insygnium władzy niż narzędziem walki i mogły wskazywać na stopień wojskowy.		* w uzbrojeniu neoasyryjskim nie spotyka się maczug sękatych czy masywnych
			* prawie każdy z wojowników zaopatrzony jest w buławę przytraczaną z lewej strony do pasa lub za niego zatykaną
			* asyryjskie maczugi to pałki typu mieczowego lub buławy o kolistych głowicach
			* krótsze były raczej insygnium władzy niż narzędziem walki i mogły wskazywać na stopień wojskowy

	\|-		\|-
Linia 28:		Linia 33:
	=== Broń egipska z Teb ===		=== Broń egipska z Teb ===
	\|-		\|-
	\|[[Plik:Bronie egipskie rekonstruowane na podstawie odkryć archeologicznych z Teb kij bojowy, dwie maczugi, źródło (Wise, 1981, s. 18)..png\|mały\|253x253px\|Bronie egipskie rekonstruowane na podstawie odkryć archeologicznych z Teb: kij bojowy, dwie maczugi, źródło: (Wise, 1981, s. 18)<ref>Wise, T. (1981). ''Ancient Armies of the Middle East'' (1st Edition). Osprey Publishing.</ref>.]]Dla porównania warto spojrzeć na broń egipską rekonstruowaną na podstawie artefaktów z Teb. Są wśród niej zakrzywione kije bojowe, buławy zakończone kolistą głowicą oraz proste pałki.		\|[[Plik:Bronie egipskie rekonstruowane na podstawie odkryć archeologicznych z Teb kij bojowy, dwie maczugi, źródło (Wise, 1981, s. 18)..png\|mały\|253x253px\|Bronie egipskie rekonstruowane na podstawie odkryć archeologicznych z Teb: kij bojowy, dwie maczugi, źródło: (Wise, 1981, s. 18)<ref>Wise, T. (1981). ''Ancient Armies of the Middle East'' (1st Edition). Osprey Publishing.</ref>.]]

	~~Ciekawym rozwiązaniem jest~~ ochrona na dłoń zastosowana w obu maczugach~~. Wskazuje to~~ na ich militarne zastosowanie~~. Wśród~~ broni egipskiej nie znajdujemy maczug typowych dla subkontynentu indyjskiego.		* broń egipska rekonstruowana na podstawie artefaktów z Teb
			* zakrzywione kije bojowe, buławy zakończone kolistą głowicą oraz proste pałki
			* ochrona na dłoń zastosowana w obu maczugach wskazuje na ich militarne zastosowanie
			* wśród broni egipskiej nie znajdujemy maczug typowych dla subkontynentu indyjskiego
	\|-		\|-
	! style="text-align: center;"\|		! style="text-align: center;"\|
	=== Rzeźba i artefakty od Mauriów do Kuszanów (320 p.n.e.-267 n.e.)===		=== Rzeźba i artefakty od Mauriów do Kuszanów (320 p.n.e.-267 n.e.)===
	\|-		\|-
	\|[[Plik:Moneta indo-scytyjski władcy Maues’a (90-80 p.n.e.), Saṃkarāṇa-Balarāma.jpg\|mały\|150x150px\|Moneta: indo-scytyjski władcy Maues’a (90-80 p.n.e.), na niej postać identyfikowana jako: Saṃkarāṇa-Balarāma (źródło: [[commons:File:Maues_coinage_with_Balarama.jpg\|wikimedia]]).]]~~Począwszy~~ od okresu Mauriów na monetach indyjskich pojawia się postać z radłem identyfikowana jako ''Balarāma''~~. Na~~ monecie z okresu indo-scytyjskiego, dzierży on w prawym ręku oręż, który możemy uznać za maczugę – obok radła broń powszechnie kojarzoną w literaturze epickiej z tym bohaterem.		\|[[Plik:Moneta indo-scytyjski władcy Maues’a (90-80 p.n.e.), Saṃkarāṇa-Balarāma.jpg\|mały\|150x150px\|Moneta: indo-scytyjski władcy Maues’a (90-80 p.n.e.), na niej postać identyfikowana jako: Saṃkarāṇa-Balarāma (źródło: [[commons:File:Maues_coinage_with_Balarama.jpg\|wikimedia]]).]]

			* począwszy od okresu Mauriów na monetach indyjskich pojawia się postać z radłem identyfikowana jako ''Balarāma''
			* na monecie z okresu indo-scytyjskiego, dzierży on w prawym ręku oręż, który możemy uznać za maczugę
			* maczuga, obok radła, to broń powszechnie kojarzoną w literaturze epickiej z tym bohaterem
	\|-		\|-
	\|[[Plik:Sanchi, brama południowa, wojna o relikwie w Kushinagarze (50-0 p.n.e.).jpg\|mały\|150x150px\|Sanchi, brama południowa, wojna o relikwie Buddy w Kushinagarze, fragment (50-0 p.n.e.) (źródło: [[commons:File:War_of_the_Relics_of_the_Buddha_Sanchi_Stupa_1Southern_Gateway.jpg\|wikimedia]])]][[Plik:Sanchi, brama południowa, procesja króla Aśoki..jpg\|mały\|150x150px\|Sanchi, brama południowa, procesja króla Aśoki, fragment (źródło: [[commons:File:Procession_of_King_Ashoka_on_his_charriot_Sanchi_Stupa_1_Southern_Gateway.jpg\|wikimedia]]).]]Na scenach batalistycznych w Sanchi maczuga jest jedną z podstawowych broni~~. Znajdujemy~~ ją zarówno na reliefie przedstawiającym wojnę o relikwie, jak i w scenach procesyjnych.		\|[[Plik:Sanchi, brama południowa, wojna o relikwie w Kushinagarze (50-0 p.n.e.).jpg\|mały\|150x150px\|Sanchi, brama południowa, wojna o relikwie Buddy w Kushinagarze, fragment (50-0 p.n.e.) (źródło: [[commons:File:War_of_the_Relics_of_the_Buddha_Sanchi_Stupa_1Southern_Gateway.jpg\|wikimedia]])]][[Plik:Sanchi, brama południowa, procesja króla Aśoki..jpg\|mały\|150x150px\|Sanchi, brama południowa, procesja króla Aśoki, fragment (źródło: [[commons:File:Procession_of_King_Ashoka_on_his_charriot_Sanchi_Stupa_1_Southern_Gateway.jpg\|wikimedia]]).]]

			* na scenach batalistycznych w Sanchi maczuga jest jedną z podstawowych broni
			* znajdujemy ją zarówno na reliefie przedstawiającym wojnę o relikwie, jak i w scenach procesyjnych.

	\|-		\|-
	\|[[Plik:Sanchi, kolumna bramy wschodniej (50-0 p.n.e.).jpg\|mały\|150x150px\|Sanchi, kolumna bramy wschodniej (50-0 p.n.e.) (źródło: [[commons:File:Elephants_Eastern_Gateway_Stupa_1_Sanchi.jpg\|wikimedia]]).]]Na kolumnie bramy wschodniej odnajdujemy ciekawą broń obuchową, którą trzyma kornak jadący na słoniu~~. Może~~ to być rodzaj maczugi lub ankus o gigantycznym drzewcu.		\|[[Plik:Sanchi, kolumna bramy wschodniej (50-0 p.n.e.).jpg\|mały\|150x150px\|Sanchi, kolumna bramy wschodniej (50-0 p.n.e.) (źródło: [[commons:File:Elephants_Eastern_Gateway_Stupa_1_Sanchi.jpg\|wikimedia]]).]]

			* na kolumnie bramy wschodniej odnajdujemy ciekawą broń obuchową, którą trzyma kornak jadący na słoniu
			* może to być rodzaj maczugi lub ankus o gigantycznym drzewcu
	\|-		\|-
	\|[[Plik:Atak Mary II-III w., Lahore Museum - maczuga sękata (zdjęcie A.Babkiewicz 2018).jpg\|mały\|150x150px\|Atak Mary, muzeum Lahore, II-III w. (zdjęcie: A.Babkiewicz 2018).]][[Plik:Herakles z Hatry, odlewy z brązu (312-139 p.n.e.), Narodowe Muzeum Bagdadu..jpg\|mały\|~~150x150px~~\|Herakles z Hatry, odlewy z brązu (312-139 p.n.e.), Narodowe Muzeum Bagdadu (zdjęcie: A.Babkiewicz 2019).]]~~Sceny~~ ataku Mary dają kilka poglądowo interesujących form maczug~~. Ta~~ z muzeum w Lahore nawiązują do jej pierwotnego kształtu – ledwo obrobionego konaru drzewa~~. Przypomina~~ ona maczugę Heraklesa, który był ~~niezwykle~~ popularny w państwie Seleucydów ~~i rzeźbiarze z Gandhary mogli zetknąć się z jego wyobrażeniem. Na~~ terenie Hatry z okresu Seleucydów odnaleziono ~~mnóstwo posągów~~ Heraklesa~~. Niektóre~~ naturalnej wielkości, ~~wykonane z kamienia,~~ inne mniejsze, odlewane z brązu~~. Dla porównania kształtu maczugi~~ – dwa ~~ich~~ przykłady ~~datowane na 312-139 p.n.e.~~ z muzeum w Bagdadzie.		\|[[Plik:Atak Mary II-III w., Lahore Museum - maczuga sękata (zdjęcie A.Babkiewicz 2018).jpg\|mały\|150x150px\|Atak Mary, muzeum Lahore, II-III w. (zdjęcie: A.Babkiewicz 2018).]][[Plik:Herakles z Hatry, odlewy z brązu (312-139 p.n.e.), Narodowe Muzeum Bagdadu..jpg\|mały\|203x203px\|Herakles z Hatry, odlewy z brązu (312-139 p.n.e.), Narodowe Muzeum Bagdadu (zdjęcie: A.Babkiewicz 2019).\|alt=]]

			* sceny ataku Mary dają kilka poglądowo interesujących form maczug
			* sękata maczuga z muzeum w Lahore nawiązują do jej pierwotnego kształtu – ledwo obrobionego konaru drzewa
			* przypomina ona maczugę Heraklesa, który był popularny w państwie Seleucydów
			* na terenie Hatry z okresu Seleucydów odnaleziono liczne posągi Heraklesa
			* niektóre są kamienne naturalnej wielkości, inne mniejsze, odlewane z brązu – dwa przykłady z muzeum w Bagdadzie
	\|-		\|-
	\|[[Plik:Stupa Amaravati, atak Mary, II w..jpg\|mały\|150x150px\|Stupa Amaravati, atak Mary, II w. (źródło: [[commons:File:MaraAssault.jpg\|wikimedia]]).]]~~Scena~~ ataku Mary ze stupy w Amarawati ukazuje maczugę o ~~rękojeści~~ i wyglądzie masywnego tłuczka~~. Jest~~ to typowy kształt indyjskiej maczugi przełomu er i epoki Kuszanów~~. Spajają ją~~ metalowe, zdobne klamry, szczyt ma zaokrąglony lub lekko spiczasty.		\|[[Plik:Stupa Amaravati, atak Mary, II w..jpg\|mały\|150x150px\|Stupa Amaravati, atak Mary, II w. (źródło: [[commons:File:MaraAssault.jpg\|wikimedia]]).]]

			* scena ataku Mary ze stupy w Amarawati ukazuje maczugę o rękojeści i wyglądzie masywnego tłuczka
			* jest to typowy kształt indyjskiej maczugi przełomu er i epoki Kuszanów
			* maczugę spajają metalowe, zdobne klamry, szczyt ma zaokrąglony lub lekko spiczasty

	\|-		\|-
	\|[[Plik:Posąg Kaniszki, Mathura Museum (czerwonawy piaskowiec, 70 cm)..jpg\|mały\|~~150x150px~~\|Posąg Kaniszki, Mathura Museum, czerwonawy piaskowiec, 70 cm (źródło: [[commons:File:Kanishka_enhanced.jpg\|wikimedia]]).]]~~Rzeźba odnaleziona w Māṭ w okręgu Mathury. Widnieje na niej podpis: ''mahārāja rājātirāja devaputro kāniṣko'' – „Wieki król, król królów, syn Boga, Kaniszka”.~~		\|[[Plik:Posąg Kaniszki, Mathura Museum (czerwonawy piaskowiec, 70 cm)..jpg\|mały\|170x170px\|Posąg Kaniszki, Mathura Museum, czerwonawy piaskowiec, 70 cm (źródło: [[commons:File:Kanishka_enhanced.jpg\|wikimedia]]).\|alt=]]

	~~Władca~~ ubrany jest w płaszcz scytyjski, nosi wysokie buty, u jego pasa wisi miecz~~. Wspiera~~ się on na długiej maczudze, której spód dekoruje rzeźbienie w kształcie morskiego potwora (''makara'')~~. Maczuga~~ ma metalowe obręcze spinające deskowatą strukturę, co sugeruje, że jej rdzeń został wykonany z drewna.		* rzeźba odnaleziona w Māṭ w okręgu Mathury
			* widnieje na niej podpis: ''mahārāja rājātirāja devaputro kāniṣko'' – „Wieki król, król królów, syn Boga, Kaniszka”
			* władca ubrany jest w płaszcz scytyjski, nosi wysokie buty, u jego pasa wisi miecz
			* wspiera się na długiej maczudze, której spód dekoruje rzeźbienie w kształcie morskiego potwora (''makara'')
			* maczuga ma metalowe obręcze spinające deskowatą strukturę, co sugeruje, że jej rdzeń został wykonany z drewna
	\|-		\|-
	\|[[Plik:Maczuga, Nagarjunakonda, Murthy, 1966, s. 212.jpg\|mały\|150x150px\|Maczuga, Nagarjunakonda, rok: 210-325 (Murthy, 1966, s. 212)<ref>Murthy, K. K. (1966). Weapons of War in the Sculptures of Nāgārjunakoṇḍa. ''Artibus Asiae'', ''28''(2/3), 211–218. JSTOR. <nowiki>https://doi.org/10.2307/3249355</nowiki>.</ref>.]]Sporo wyobrażeń maczug odnajdujemy na rzeźbie z ''Nagarjunakondy'' (Andhra Pradesh, rok: 210-325)~~. Obok kilka przykładów. Warto~~ zwrócić uwagę na kunsztowne zdobienia.		\|[[Plik:Maczuga, Nagarjunakonda, Murthy, 1966, s. 212.jpg\|mały\|150x150px\|Maczuga, Nagarjunakonda, rok: 210-325 (Murthy, 1966, s. 212)<ref>Murthy, K. K. (1966). Weapons of War in the Sculptures of Nāgārjunakoṇḍa. ''Artibus Asiae'', ''28''(2/3), 211–218. JSTOR. <nowiki>https://doi.org/10.2307/3249355</nowiki>.</ref>.]]

			* Sporo wyobrażeń maczug odnajdujemy na rzeźbie z ''Nagarjunakondy'' (Andhra Pradesh, rok: 210-325)
			* warto zwrócić uwagę na kunsztowne zdobienia.
	\|}		\|}

imported>AndBab: /* Historia */

2021-11-12T05:28:00Z

Historia

← poprzednia wersja		Wersja z 07:28, 12 lis 2021
Linia 37:		Linia 37:
	\|[[Plik:Moneta indo-scytyjski władcy Maues’a (90-80 p.n.e.), Saṃkarāṇa-Balarāma.jpg\|mały\|150x150px\|Moneta: indo-scytyjski władcy Maues’a (90-80 p.n.e.), na niej postać identyfikowana jako: Saṃkarāṇa-Balarāma (źródło: [[commons:File:Maues_coinage_with_Balarama.jpg\|wikimedia]]).]]Począwszy od okresu Mauriów na monetach indyjskich pojawia się postać z radłem identyfikowana jako ''Balarāma''. Na monecie z okresu indo-scytyjskiego, dzierży on w prawym ręku oręż, który możemy uznać za maczugę – obok radła broń powszechnie kojarzoną w literaturze epickiej z tym bohaterem.		\|[[Plik:Moneta indo-scytyjski władcy Maues’a (90-80 p.n.e.), Saṃkarāṇa-Balarāma.jpg\|mały\|150x150px\|Moneta: indo-scytyjski władcy Maues’a (90-80 p.n.e.), na niej postać identyfikowana jako: Saṃkarāṇa-Balarāma (źródło: [[commons:File:Maues_coinage_with_Balarama.jpg\|wikimedia]]).]]Począwszy od okresu Mauriów na monetach indyjskich pojawia się postać z radłem identyfikowana jako ''Balarāma''. Na monecie z okresu indo-scytyjskiego, dzierży on w prawym ręku oręż, który możemy uznać za maczugę – obok radła broń powszechnie kojarzoną w literaturze epickiej z tym bohaterem.
	\|-		\|-
	\|[[Plik:Sanchi, brama południowa, wojna o relikwie w Kushinagarze (50-0 p.n.e.).jpg\|mały\|150x150px\|Sanchi, brama południowa, wojna o relikwie Buddy w Kushinagarze, fragment (50-0 p.n.e.) (źródło: [[commons:File:War_of_the_Relics_of_the_Buddha_Sanchi_Stupa_1Southern_Gateway.jpg\|wikimedia]])]][[Plik:Sanchi, brama południowa, procesja króla Aśoki..jpg\|mały\|~~251x251px~~\|Sanchi, brama południowa, procesja króla Aśoki, fragment (źródło: [[commons:File:Procession_of_King_Ashoka_on_his_charriot_Sanchi_Stupa_1_Southern_Gateway.jpg\|wikimedia]]).]]Na scenach batalistycznych w Sanchi maczuga jest jedną z podstawowych broni. Znajdujemy ją zarówno na reliefie przedstawiającym wojnę o relikwie, jak i w scenach procesyjnych.		\|[[Plik:Sanchi, brama południowa, wojna o relikwie w Kushinagarze (50-0 p.n.e.).jpg\|mały\|150x150px\|Sanchi, brama południowa, wojna o relikwie Buddy w Kushinagarze, fragment (50-0 p.n.e.) (źródło: [[commons:File:War_of_the_Relics_of_the_Buddha_Sanchi_Stupa_1Southern_Gateway.jpg\|wikimedia]])]][[Plik:Sanchi, brama południowa, procesja króla Aśoki..jpg\|mały\|150x150px\|Sanchi, brama południowa, procesja króla Aśoki, fragment (źródło: [[commons:File:Procession_of_King_Ashoka_on_his_charriot_Sanchi_Stupa_1_Southern_Gateway.jpg\|wikimedia]]).]]Na scenach batalistycznych w Sanchi maczuga jest jedną z podstawowych broni. Znajdujemy ją zarówno na reliefie przedstawiającym wojnę o relikwie, jak i w scenach procesyjnych.

	\|-		\|-
	\|[[Plik:Sanchi, kolumna bramy wschodniej (50-0 p.n.e.).jpg\|mały\|150x150px\|Sanchi, kolumna bramy wschodniej (50-0 p.n.e.) (źródło: [[commons:File:Elephants_Eastern_Gateway_Stupa_1_Sanchi.jpg\|wikimedia]]).]]Na kolumnie bramy wschodniej odnajdujemy ciekawą broń obuchową, którą trzyma kornak jadący na słoniu. Może to być rodzaj maczugi lub ankus o gigantycznym drzewcu.		\|[[Plik:Sanchi, kolumna bramy wschodniej (50-0 p.n.e.).jpg\|mały\|150x150px\|Sanchi, kolumna bramy wschodniej (50-0 p.n.e.) (źródło: [[commons:File:Elephants_Eastern_Gateway_Stupa_1_Sanchi.jpg\|wikimedia]]).]]Na kolumnie bramy wschodniej odnajdujemy ciekawą broń obuchową, którą trzyma kornak jadący na słoniu. Może to być rodzaj maczugi lub ankus o gigantycznym drzewcu.
	\|-		\|-
	\|[[Plik:Atak Mary II-III w., Lahore Museum - maczuga sękata (zdjęcie A.Babkiewicz 2018).jpg\|mały\|150x150px\|Atak Mary, muzeum Lahore, II-III w. (zdjęcie: A.Babkiewicz 2018).]][[Plik:Herakles z Hatry, odlewy z brązu (312-139 p.n.e.), Narodowe Muzeum Bagdadu..jpg\|mały\|Herakles z Hatry, odlewy z brązu (312-139 p.n.e.), Narodowe Muzeum Bagdadu (zdjęcie: A.Babkiewicz 2019).]]Sceny ataku Mary dają kilka poglądowo interesujących form maczug. Ta z muzeum w Lahore nawiązują do jej pierwotnego kształtu – ledwo obrobionego konaru drzewa. Przypomina ona maczugę Heraklesa, który był niezwykle popularny w państwie Seleucydów i rzeźbiarze z Gandhary mogli zetknąć się z jego wyobrażeniem. Na terenie Hatry z okresu Seleucydów odnaleziono mnóstwo posągów Heraklesa. Niektóre naturalnej wielkości, wykonane z kamienia, inne mniejsze, odlewane z brązu. Dla porównania kształtu maczugi – dwa ich przykłady datowane na 312-139 p.n.e. z muzeum w Bagdadzie.		\|[[Plik:Atak Mary II-III w., Lahore Museum - maczuga sękata (zdjęcie A.Babkiewicz 2018).jpg\|mały\|150x150px\|Atak Mary, muzeum Lahore, II-III w. (zdjęcie: A.Babkiewicz 2018).]][[Plik:Herakles z Hatry, odlewy z brązu (312-139 p.n.e.), Narodowe Muzeum Bagdadu..jpg\|mały\|150x150px\|Herakles z Hatry, odlewy z brązu (312-139 p.n.e.), Narodowe Muzeum Bagdadu (zdjęcie: A.Babkiewicz 2019).]]Sceny ataku Mary dają kilka poglądowo interesujących form maczug. Ta z muzeum w Lahore nawiązują do jej pierwotnego kształtu – ledwo obrobionego konaru drzewa. Przypomina ona maczugę Heraklesa, który był niezwykle popularny w państwie Seleucydów i rzeźbiarze z Gandhary mogli zetknąć się z jego wyobrażeniem. Na terenie Hatry z okresu Seleucydów odnaleziono mnóstwo posągów Heraklesa. Niektóre naturalnej wielkości, wykonane z kamienia, inne mniejsze, odlewane z brązu. Dla porównania kształtu maczugi – dwa ich przykłady datowane na 312-139 p.n.e. z muzeum w Bagdadzie.
	\|-		\|-
	\|[[Plik:Stupa Amaravati, atak Mary, II w..jpg\|mały\|150x150px\|Stupa Amaravati, atak Mary, II w. (źródło: [[commons:File:MaraAssault.jpg\|wikimedia]]).]]Scena ataku Mary ze stupy w Amarawati ukazuje maczugę o rękojeści i wyglądzie masywnego tłuczka. Jest to typowy kształt indyjskiej maczugi przełomu er i epoki Kuszanów. Spajają ją metalowe, zdobne klamry, szczyt ma zaokrąglony lub lekko spiczasty.		\|[[Plik:Stupa Amaravati, atak Mary, II w..jpg\|mały\|150x150px\|Stupa Amaravati, atak Mary, II w. (źródło: [[commons:File:MaraAssault.jpg\|wikimedia]]).]]Scena ataku Mary ze stupy w Amarawati ukazuje maczugę o rękojeści i wyglądzie masywnego tłuczka. Jest to typowy kształt indyjskiej maczugi przełomu er i epoki Kuszanów. Spajają ją metalowe, zdobne klamry, szczyt ma zaokrąglony lub lekko spiczasty.

imported>AndBab: /* Historia */

2021-11-12T05:26:30Z

Historia

imported>AndBab: /* Historia */

2021-11-12T05:23:15Z

Historia

← poprzednia wersja		Wersja z 07:23, 12 lis 2021
Linia 19:		Linia 19:
	=== Reliefy neoasyryjskie (883-631 p.n.e.)===		=== Reliefy neoasyryjskie (883-631 p.n.e.)===
	\|-		\|-
	\|[[Plik:Maczugi typu mieczowego z reliefów neoasyryjskich IX-VII w. p.n.e. źródło (Healy, 1992, s. 62).png\|mały\|Maczugi typu mieczowego z reliefów neoasyryjskich IX-VII w. p.n.e. źródło: (Healy, 1992, s. 62)<ref>Healy, M. (1992). ''The Ancient Assyrians'' (1st Edition). Osprey Publishing.</ref>.]]W uzbrojeniu neoasyryjskim nie spotyka się maczug sękatych czy masywnych, natomiast prawie każdy z wojowników zaopatrzony jest w buławę przytraczaną z lewej strony do pasa lub za niego zatykaną.		\|[[Plik:Maczugi typu mieczowego z reliefów neoasyryjskich IX-VII w. p.n.e. źródło (Healy, 1992, s. 62).png\|mały\|157x157px\|Maczugi typu mieczowego z reliefów neoasyryjskich IX-VII w. p.n.e. źródło: (Healy, 1992, s. 62)<ref>Healy, M. (1992). ''The Ancient Assyrians'' (1st Edition). Osprey Publishing.</ref>.]]W uzbrojeniu neoasyryjskim nie spotyka się maczug sękatych czy masywnych, natomiast prawie każdy z wojowników zaopatrzony jest w buławę przytraczaną z lewej strony do pasa lub za niego zatykaną.

imported>AndBab: /* Historia */

2021-07-30T21:48:28Z

Historia

← poprzednia wersja		Wersja z 23:48, 30 lip 2021
Linia 11:		Linia 11:
	== Historia ==		== Historia ==
	{\| class="wikitable"		{\| class="wikitable"
	\|		! style="text-align: center;"\|
	=== Późny okres harappański (1900-1300 p.n.e.)===		=== Późny okres harappański (1900-1300 p.n.e.)===
	\|-		\|-
	\|[[Plik:Maczuga - muzeum w Mohendżo Daro (zdjęcie A.Babkiewicz 2018).jpg\|mały\|Maczuga – muzeum w Mohendżo Daro (zdjęcie A.Babkiewicz 2018).]]W kulturze harappańskiej odnajdujemy kamienne kule z otworem mogące pełnić funkcję buławy.		\|[[Plik:Maczuga - muzeum w Mohendżo Daro (zdjęcie A.Babkiewicz 2018).jpg\|mały\|Maczuga – muzeum w Mohendżo Daro (zdjęcie A.Babkiewicz 2018).]]W kulturze harappańskiej odnajdujemy kamienne kule z otworem mogące pełnić funkcję buławy.
	\|-		\|-
	\|		! style="text-align: center;"\|
	=== Reliefy neoasyryjskie (883-631 p.n.e.)===		=== Reliefy neoasyryjskie (883-631 p.n.e.)===
	\|-		\|-
Linia 25:		Linia 25:

	\|-		\|-
	\|		! style="text-align: center;"\|
	=== Broń egipska z Teb ===		=== Broń egipska z Teb ===
	\|-		\|-
Linia 32:		Linia 32:
	Ciekawym rozwiązaniem jest ochrona na dłoń zastosowana w obu maczugach. Wskazuje to na ich militarne zastosowanie. Wśród broni egipskiej nie znajdujemy maczug typowych dla subkontynentu indyjskiego.		Ciekawym rozwiązaniem jest ochrona na dłoń zastosowana w obu maczugach. Wskazuje to na ich militarne zastosowanie. Wśród broni egipskiej nie znajdujemy maczug typowych dla subkontynentu indyjskiego.
	\|-		\|-
	\|		! style="text-align: center;"\|
	=== Rzeźba i artefakty od Mauriów do Kuszanów (320 p.n.e.-267 n.e.)===		=== Rzeźba i artefakty od Mauriów do Kuszanów (320 p.n.e.-267 n.e.)===
	\|-		\|-
Linia 52:		Linia 52:
	\|-		\|-
	\|[[Plik:Maczuga, Nagarjunakonda, Murthy, 1966, s. 212.jpg\|mały\|Maczuga, Nagarjunakonda, rok: 210-325 (Murthy, 1966, s. 212)<ref>Murthy, K. K. (1966). Weapons of War in the Sculptures of Nāgārjunakoṇḍa. ''Artibus Asiae'', ''28''(2/3), 211–218. JSTOR. <nowiki>https://doi.org/10.2307/3249355</nowiki>.</ref>.]]Sporo wyobrażeń maczug odnajdujemy na rzeźbie z ''Nagarjunakondy'' (Andhra Pradesh, rok: 210-325). Obok kilka przykładów. Warto zwrócić uwagę na kunsztowne zdobienia.		\|[[Plik:Maczuga, Nagarjunakonda, Murthy, 1966, s. 212.jpg\|mały\|Maczuga, Nagarjunakonda, rok: 210-325 (Murthy, 1966, s. 212)<ref>Murthy, K. K. (1966). Weapons of War in the Sculptures of Nāgārjunakoṇḍa. ''Artibus Asiae'', ''28''(2/3), 211–218. JSTOR. <nowiki>https://doi.org/10.2307/3249355</nowiki>.</ref>.]]Sporo wyobrażeń maczug odnajdujemy na rzeźbie z ''Nagarjunakondy'' (Andhra Pradesh, rok: 210-325). Obok kilka przykładów. Warto zwrócić uwagę na kunsztowne zdobienia.
	\|}		\|}

	== Dodatkowe informacje z subkontynentu indyjskiego ==		== Dodatkowe informacje z subkontynentu indyjskiego ==

imported>AndBab o 21:37, 30 lip 2021

2021-07-30T21:37:14Z

← poprzednia wersja		Wersja z 23:37, 30 lip 2021
Linia 17:		Linia 17:
	\|-		\|-
	\|		\|
	=== ~~'''~~Reliefy neoasyryjskie (883-631 p.n.e.)~~'''~~===		=== Reliefy neoasyryjskie (883-631 p.n.e.)===
	\|-		\|-
	\|[[Plik:Maczugi typu mieczowego z reliefów neoasyryjskich IX-VII w. p.n.e. źródło (Healy, 1992, s. 62).png\|mały\|Maczugi typu mieczowego z reliefów neoasyryjskich IX-VII w. p.n.e. źródło: (Healy, 1992, s. 62)<ref>Healy, M. (1992). ''The Ancient Assyrians'' (1st Edition). Osprey Publishing.</ref>.]]W uzbrojeniu neoasyryjskim nie spotyka się maczug sękatych czy masywnych, natomiast prawie każdy z wojowników zaopatrzony jest w buławę przytraczaną z lewej strony do pasa lub za niego zatykaną.		\|[[Plik:Maczugi typu mieczowego z reliefów neoasyryjskich IX-VII w. p.n.e. źródło (Healy, 1992, s. 62).png\|mały\|Maczugi typu mieczowego z reliefów neoasyryjskich IX-VII w. p.n.e. źródło: (Healy, 1992, s. 62)<ref>Healy, M. (1992). ''The Ancient Assyrians'' (1st Edition). Osprey Publishing.</ref>.]]W uzbrojeniu neoasyryjskim nie spotyka się maczug sękatych czy masywnych, natomiast prawie każdy z wojowników zaopatrzony jest w buławę przytraczaną z lewej strony do pasa lub za niego zatykaną.
Linia 33:		Linia 33:
	\|-		\|-
	\|		\|
	=== ~~'''~~Rzeźba i artefakty od Mauriów do Kuszanów (320 p.n.e.-267 n.e.)~~'''~~===		=== Rzeźba i artefakty od Mauriów do Kuszanów (320 p.n.e.-267 n.e.)===
	\|-		\|-
	\|[[Plik:Moneta indo-scytyjski władcy Maues’a (90-80 p.n.e.), Saṃkarāṇa-Balarāma.jpg\|mały\|Moneta: indo-scytyjski władcy Maues’a (90-80 p.n.e.), na niej postać identyfikowana jako: Saṃkarāṇa-Balarāma (źródło: [[commons:File:Maues_coinage_with_Balarama.jpg\|wikimedia]]).]]Począwszy od okresu Mauriów na monetach indyjskich pojawia się postać z radłem identyfikowana jako ''Balarāma''. Na monecie z okresu indo-scytyjskiego, dzierży on w prawym ręku oręż, który możemy uznać za maczugę – obok radła broń powszechnie kojarzoną w literaturze epickiej z tym bohaterem.		\|[[Plik:Moneta indo-scytyjski władcy Maues’a (90-80 p.n.e.), Saṃkarāṇa-Balarāma.jpg\|mały\|Moneta: indo-scytyjski władcy Maues’a (90-80 p.n.e.), na niej postać identyfikowana jako: Saṃkarāṇa-Balarāma (źródło: [[commons:File:Maues_coinage_with_Balarama.jpg\|wikimedia]]).]]Począwszy od okresu Mauriów na monetach indyjskich pojawia się postać z radłem identyfikowana jako ''Balarāma''. Na monecie z okresu indo-scytyjskiego, dzierży on w prawym ręku oręż, który możemy uznać za maczugę – obok radła broń powszechnie kojarzoną w literaturze epickiej z tym bohaterem.

imported>AndBab o 21:36, 30 lip 2021

2021-07-30T21:36:41Z

← poprzednia wersja		Wersja z 23:36, 30 lip 2021
Linia 12:		Linia 12:
	{\| class="wikitable"		{\| class="wikitable"
	\|		\|
	=== ~~'''~~Późny okres harappański (1900-1300 p.n.e.)~~'''~~===		=== Późny okres harappański (1900-1300 p.n.e.)===
	\|-		\|-
	\|[[Plik:Maczuga - muzeum w Mohendżo Daro (zdjęcie A.Babkiewicz 2018).jpg\|mały\|Maczuga – muzeum w Mohendżo Daro (zdjęcie A.Babkiewicz 2018).]]W kulturze harappańskiej odnajdujemy kamienne kule z otworem mogące pełnić funkcję buławy.		\|[[Plik:Maczuga - muzeum w Mohendżo Daro (zdjęcie A.Babkiewicz 2018).jpg\|mały\|Maczuga – muzeum w Mohendżo Daro (zdjęcie A.Babkiewicz 2018).]]W kulturze harappańskiej odnajdujemy kamienne kule z otworem mogące pełnić funkcję buławy.

imported>AndBab o 21:36, 30 lip 2021

2021-07-30T21:36:00Z

← poprzednia wersja		Wersja z 23:36, 30 lip 2021
Linia 1:		Linia 1:
	== ~~'''~~Informacje wstępne~~'''~~ ==		== Informacje wstępne ==
	Maczuga, czyli rozszerzająca się od rękojeści pałka, jest jednym z najstarszych typów broni. Jako broń obuchowa podlegała znacznym przemianom ewoluując w:		Maczuga, czyli rozszerzająca się od rękojeści pałka, jest jednym z najstarszych typów broni. Jako broń obuchowa podlegała znacznym przemianom ewoluując w:

	- '''buławę''' – osadzona na trzonku głowica,		* '''buławę''' – osadzona na trzonku głowica,
			* '''buzdygan''' – głowica zbudowana z piór,
	- '''buzdygan''' – głowica zbudowana z piór,		* '''piernacz''' – niewielka buława zakończona piórami,
			* '''berło''' – symbol władzy królewskiej.
	- '''piernacz''' – niewielka buława zakończona piórami,

	- '''berło''' – symbol władzy królewskiej.

	Stosunkowo szybko w wielu kulturach z narzędzia walki maczuga stała się insygnium władzy. Jednak w Indiach długo była powszechną bronią w swej najpierwotniejszej postaci. Spotykamy ją w rzeźbie i w literaturze na tyle często, że można ją uznać za narodową broń subkontynentu.		Stosunkowo szybko w wielu kulturach z narzędzia walki maczuga stała się insygnium władzy. Jednak w Indiach długo była powszechną bronią w swej najpierwotniejszej postaci. Spotykamy ją w rzeźbie i w literaturze na tyle często, że można ją uznać za narodową broń subkontynentu.

	== ~~'''~~Historia~~'''~~ ==		== Historia ==
	{\| class="wikitable"		{\| class="wikitable"
	\|		\|
	=== '''Późny okres harappański~~'''~~ (1900-1300 p.n.e.) ===		=== '''Późny okres harappański (1900-1300 p.n.e.)'''===
	\|-		\|-
	\|[[Plik:Maczuga - muzeum w Mohendżo Daro (zdjęcie A.Babkiewicz 2018).jpg\|mały\|Maczuga – muzeum w Mohendżo Daro (zdjęcie A.Babkiewicz 2018).]]W kulturze harappańskiej odnajdujemy kamienne kule z otworem mogące pełnić funkcję buławy.		\|[[Plik:Maczuga - muzeum w Mohendżo Daro (zdjęcie A.Babkiewicz 2018).jpg\|mały\|Maczuga – muzeum w Mohendżo Daro (zdjęcie A.Babkiewicz 2018).]]W kulturze harappańskiej odnajdujemy kamienne kule z otworem mogące pełnić funkcję buławy.
	\|-		\|-
	\|		\|
	=== '''Reliefy neoasyryjskie~~'''~~ (883-631 p.n.e.) ===		=== '''Reliefy neoasyryjskie (883-631 p.n.e.)'''===
	\|-		\|-
	\|[[Plik:Maczugi typu mieczowego z reliefów neoasyryjskich IX-VII w. p.n.e. źródło (Healy, 1992, s. 62).png\|mały\|Maczugi typu mieczowego z reliefów neoasyryjskich IX-VII w. p.n.e. źródło: (Healy, 1992, s. 62)<ref>Healy, M. (1992). ''The Ancient Assyrians'' (1st Edition). Osprey Publishing.</ref>.]]W uzbrojeniu neoasyryjskim nie spotyka się maczug sękatych czy masywnych, natomiast prawie każdy z wojowników zaopatrzony jest w buławę przytraczaną z lewej strony do pasa lub za niego zatykaną.		\|[[Plik:Maczugi typu mieczowego z reliefów neoasyryjskich IX-VII w. p.n.e. źródło (Healy, 1992, s. 62).png\|mały\|Maczugi typu mieczowego z reliefów neoasyryjskich IX-VII w. p.n.e. źródło: (Healy, 1992, s. 62)<ref>Healy, M. (1992). ''The Ancient Assyrians'' (1st Edition). Osprey Publishing.</ref>.]]W uzbrojeniu neoasyryjskim nie spotyka się maczug sękatych czy masywnych, natomiast prawie każdy z wojowników zaopatrzony jest w buławę przytraczaną z lewej strony do pasa lub za niego zatykaną.
Linia 29:		Linia 26:
	\|-		\|-
	\|		\|
	=== ~~'''~~Broń egipska z Teb~~'''~~ ===		=== Broń egipska z Teb ===
	\|-		\|-
	\|[[Plik:Bronie egipskie rekonstruowane na podstawie odkryć archeologicznych z Teb kij bojowy, dwie maczugi, źródło (Wise, 1981, s. 18)..png\|mały\|253x253px\|Bronie egipskie rekonstruowane na podstawie odkryć archeologicznych z Teb: kij bojowy, dwie maczugi, źródło: (Wise, 1981, s. 18)<ref>Wise, T. (1981). ''Ancient Armies of the Middle East'' (1st Edition). Osprey Publishing.</ref>.]]Dla porównania warto spojrzeć na broń egipską rekonstruowaną na podstawie artefaktów z Teb. Są wśród niej zakrzywione kije bojowe, buławy zakończone kolistą głowicą oraz proste pałki.		\|[[Plik:Bronie egipskie rekonstruowane na podstawie odkryć archeologicznych z Teb kij bojowy, dwie maczugi, źródło (Wise, 1981, s. 18)..png\|mały\|253x253px\|Bronie egipskie rekonstruowane na podstawie odkryć archeologicznych z Teb: kij bojowy, dwie maczugi, źródło: (Wise, 1981, s. 18)<ref>Wise, T. (1981). ''Ancient Armies of the Middle East'' (1st Edition). Osprey Publishing.</ref>.]]Dla porównania warto spojrzeć na broń egipską rekonstruowaną na podstawie artefaktów z Teb. Są wśród niej zakrzywione kije bojowe, buławy zakończone kolistą głowicą oraz proste pałki.
Linia 36:		Linia 33:
	\|-		\|-
	\|		\|
	=== '''Rzeźba i artefakty od Mauriów do Kuszanów~~'''~~ (320 p.n.e.-267 n.e.) ===		=== '''Rzeźba i artefakty od Mauriów do Kuszanów (320 p.n.e.-267 n.e.)'''===
	\|-		\|-
	\|[[Plik:Moneta indo-scytyjski władcy Maues’a (90-80 p.n.e.), Saṃkarāṇa-Balarāma.jpg\|mały\|Moneta: indo-scytyjski władcy Maues’a (90-80 p.n.e.), na niej postać identyfikowana jako: Saṃkarāṇa-Balarāma (źródło: [[commons:File:Maues_coinage_with_Balarama.jpg\|wikimedia]]).]]Począwszy od okresu Mauriów na monetach indyjskich pojawia się postać z radłem identyfikowana jako ''Balarāma''. Na monecie z okresu indo-scytyjskiego, dzierży on w prawym ręku oręż, który możemy uznać za maczugę – obok radła broń powszechnie kojarzoną w literaturze epickiej z tym bohaterem.		\|[[Plik:Moneta indo-scytyjski władcy Maues’a (90-80 p.n.e.), Saṃkarāṇa-Balarāma.jpg\|mały\|Moneta: indo-scytyjski władcy Maues’a (90-80 p.n.e.), na niej postać identyfikowana jako: Saṃkarāṇa-Balarāma (źródło: [[commons:File:Maues_coinage_with_Balarama.jpg\|wikimedia]]).]]Począwszy od okresu Mauriów na monetach indyjskich pojawia się postać z radłem identyfikowana jako ''Balarāma''. Na monecie z okresu indo-scytyjskiego, dzierży on w prawym ręku oręż, który możemy uznać za maczugę – obok radła broń powszechnie kojarzoną w literaturze epickiej z tym bohaterem.
Linia 57:		Linia 54:
	\|}		\|}

	== ~~'''~~Dodatkowe informacje z subkontynentu indyjskiego~~'''~~ ==		== Dodatkowe informacje z subkontynentu indyjskiego ==
	''Kauṭilya'' (''Arthaśāstra'' 2.18.6) wymienia szereg instrumentów, które nazywa „ruchomymi” lub „stosowanymi do poruszania / burzenia” (''cala-yantra''). Są tam ćwiekowane bele chroniące fosy (''pāñcālika''), drewniane bele do zrzucania z murów (''deva-daṇḍa''), katapulty (''āsphāṭima''), urządzenia do obalania kolumn (''tpāṭima'') czy kruszenia murów (''udghāṭima''). Pośród nich odnajdujemy terminy, które oznaczają broń obuchową. Dalszych wyjaśnień dostarczają nam komentarze do tekstu<ref>Kangle, R. P. (2014). ''The Kautiliya Arthasastra: 3 Volumes - Volume 1 in Sanskrit, Volumes 2 and 3 in English''. Motilal Banarsidass.</ref>:		''Kauṭilya'' (''Arthaśāstra'' 2.18.6) wymienia szereg instrumentów, które nazywa „ruchomymi” lub „stosowanymi do poruszania / burzenia” (''cala-yantra''). Są tam ćwiekowane bele chroniące fosy (''pāñcālika''), drewniane bele do zrzucania z murów (''deva-daṇḍa''), katapulty (''āsphāṭima''), urządzenia do obalania kolumn (''tpāṭima'') czy kruszenia murów (''udghāṭima''). Pośród nich odnajdujemy terminy, które oznaczają broń obuchową. Dalszych wyjaśnień dostarczają nam komentarze do tekstu<ref>Kangle, R. P. (2014). ''The Kautiliya Arthasastra: 3 Volumes - Volume 1 in Sanskrit, Volumes 2 and 3 in English''. Motilal Banarsidass.</ref>:

	''- musala-yaṣṭi'' – maczuga wykonana z drzewa khadira,		* ''musala-yaṣṭi'' – maczuga wykonana z drzewa khadira,
			* ''hasti-vāraka'' – sztaba do powalania słoni,
	''- hasti-vāraka'' – sztaba do powalania słoni,		* ''mudgara'' – młot bojowy
			* ''gadā'' – maczuga, może być ciskana przez maszynę (''yantra-kṣepya''),
	''- mudgara'' – młot bojowy		* ''spṛktalā'' – maczuga ćwiekowana ostrymi gwoźdźmi,
			* ''kuddāla'' – motyka, łopata (?),
	''- gadā'' – maczuga, może być ciskana przez maszynę (''yantra-kṣepya''),		* ''śataghni'' – bela nabijana długimi gwoźdźmi, na górze z kołem (?), umieszczana na murach. Termin pojawia się też w innym miejscu (''Arthaśāstra'' 2.3.34), gdzie komentator uznaje ją za belę nabitą tysiącem gwoździ (''kīla-saharācitaḥ sthūla-parighaḥ'').

	''- spṛktalā'' – maczuga ćwiekowana ostrymi gwoźdźmi,

	''- kuddāla'' – motyka, łopata (?),

	''- śataghni'' – bela nabijana długimi gwoźdźmi, na górze z kołem (?), umieszczana na murach. Termin pojawia się też w innym miejscu (''Arthaśāstra'' 2.3.34), gdzie komentator uznaje ją za belę nabitą tysiącem gwoździ (''kīla-saharācitaḥ sthūla-parighaḥ'').


Linia 78:		Linia 69:
	Najpopularniejszym terminem w MBh na oznaczenie maczugi jest '''''gadā'''''. ''Nītisāra'' autorstwa Śukraćarji<ref>Murthy, K. K. (1966). Weapons of War in the Sculptures of Nāgārjunakoṇḍa. ''Artibus Asiae'', ''28''(2/3), 211–218. JSTOR. <nowiki>https://doi.org/10.2307/3249355</nowiki>.</ref> podaje, że jest ona ośmiokątna o grubej rękojeści. Drugim popularnym w MBh terminem na oznaczenie maczugi jest '''''musala'''''. Maczuga bywa też określona terminem '''''daṇḍa''''', co oznacza po prostu pałkę lub kij. Bardziej problematyczny jest termin '''''parigha''''', który oznacza sztabę do ryglowania drzwi, jednak w MBh zdaje się być synonimem określającym maczugę. Jeśli wierzyć komentatorom Arthaśastry do maczug należy zaliczyć również '''''śataghnī''''' – belę najeżoną gwoźdźmi. Jakieś rodzaje maczug mogły nazywać niezidentyfikowane przez nas bronie:		Najpopularniejszym terminem w MBh na oznaczenie maczugi jest '''''gadā'''''. ''Nītisāra'' autorstwa Śukraćarji<ref>Murthy, K. K. (1966). Weapons of War in the Sculptures of Nāgārjunakoṇḍa. ''Artibus Asiae'', ''28''(2/3), 211–218. JSTOR. <nowiki>https://doi.org/10.2307/3249355</nowiki>.</ref> podaje, że jest ona ośmiokątna o grubej rękojeści. Drugim popularnym w MBh terminem na oznaczenie maczugi jest '''''musala'''''. Maczuga bywa też określona terminem '''''daṇḍa''''', co oznacza po prostu pałkę lub kij. Bardziej problematyczny jest termin '''''parigha''''', który oznacza sztabę do ryglowania drzwi, jednak w MBh zdaje się być synonimem określającym maczugę. Jeśli wierzyć komentatorom Arthaśastry do maczug należy zaliczyć również '''''śataghnī''''' – belę najeżoną gwoźdźmi. Jakieś rodzaje maczug mogły nazywać niezidentyfikowane przez nas bronie:

	- '''''kampana''''' – „dygotacz” (''Arthaśāstra'' 2.18.7 wymienia termin ''karpaṇa'' pośród dzid),		* '''''kampana''''' – „dygotacz” (''Arthaśāstra'' 2.18.7 wymienia termin ''karpaṇa'' pośród dzid),
			* '''''bhuśuṇḍi''''' – „zmiażdżacz”.
	- '''''bhuśuṇḍi''''' – „zmiażdżacz”.


Linia 87:		Linia 77:
	Dziś najpopularniejszym typem maczugi w Indiach, wręcz jej archetypem, jest buława o długim stylisku i okrągłej głowicy. Dzierżą ją posągi epickich bohaterów (Hanuman, Bhima), a ćwiczenia nią są zarówno sztuką walki, jak i częścią treningu atletycznego. Jednak takiego kształtu maczugi nie spotykamy na najstarszej rzeźbie indyjskiej:		Dziś najpopularniejszym typem maczugi w Indiach, wręcz jej archetypem, jest buława o długim stylisku i okrągłej głowicy. Dzierżą ją posągi epickich bohaterów (Hanuman, Bhima), a ćwiczenia nią są zarówno sztuką walki, jak i częścią treningu atletycznego. Jednak takiego kształtu maczugi nie spotykamy na najstarszej rzeźbie indyjskiej:

	== ~~'''~~Przypisy~~'''~~ ==		== Przypisy ==
	[[Category:Amukta – do walki wręcz]]		[[Category:Amukta – do walki wręcz]]

imported>AndBab o 12:46, 7 lip 2021

2021-07-07T12:46:51Z

← poprzednia wersja		Wersja z 14:46, 7 lip 2021
Linia 76:		Linia 76:


	Najpopularniejszym terminem w MBh na oznaczenie maczugi jest '''''gadā'''''. ''Nītisāra'' autorstwa Śukraćarji ~~(informacja za: Murthy, 1966, s. 215)~~<ref>Murthy, K. K. (1966). Weapons of War in the Sculptures of Nāgārjunakoṇḍa. ''Artibus Asiae'', ''28''(2/3), 211–218. JSTOR. <nowiki>https://doi.org/10.2307/3249355</nowiki>.</ref> podaje, że jest ona ośmiokątna o grubej rękojeści. Drugim popularnym w MBh terminem na oznaczenie maczugi jest '''''musala'''''. Maczuga bywa też określona terminem '''''daṇḍa''''', co oznacza po prostu pałkę lub kij. Bardziej problematyczny jest termin '''''parigha''''', który oznacza sztabę do ryglowania drzwi, jednak w MBh zdaje się być synonimem określającym maczugę. Jeśli wierzyć komentatorom Arthaśastry do maczug należy zaliczyć również '''''śataghnī''''' – belę najeżoną gwoźdźmi. Jakieś rodzaje maczug mogły nazywać niezidentyfikowane przez nas bronie:		Najpopularniejszym terminem w MBh na oznaczenie maczugi jest '''''gadā'''''. ''Nītisāra'' autorstwa Śukraćarji<ref>Murthy, K. K. (1966). Weapons of War in the Sculptures of Nāgārjunakoṇḍa. ''Artibus Asiae'', ''28''(2/3), 211–218. JSTOR. <nowiki>https://doi.org/10.2307/3249355</nowiki>.</ref> podaje, że jest ona ośmiokątna o grubej rękojeści. Drugim popularnym w MBh terminem na oznaczenie maczugi jest '''''musala'''''. Maczuga bywa też określona terminem '''''daṇḍa''''', co oznacza po prostu pałkę lub kij. Bardziej problematyczny jest termin '''''parigha''''', który oznacza sztabę do ryglowania drzwi, jednak w MBh zdaje się być synonimem określającym maczugę. Jeśli wierzyć komentatorom Arthaśastry do maczug należy zaliczyć również '''''śataghnī''''' – belę najeżoną gwoźdźmi. Jakieś rodzaje maczug mogły nazywać niezidentyfikowane przez nas bronie:

	- '''''kampana''''' – „dygotacz” (''Arthaśāstra'' 2.18.7 wymienia termin ''karpaṇa'' pośród dzid),		- '''''kampana''''' – „dygotacz” (''Arthaśāstra'' 2.18.7 wymienia termin ''karpaṇa'' pośród dzid),
Linia 84:		Linia 84:


	Maczugi przedstawione w MBh nazywane są żelaznymi pałkami (''lohadaṇḍa'' 7.14.28) lub wykonanymi w całości z żelaza (''sarvāyasī'' 7.14.4). Są one inkrustowane złotem, co nadaje im płomienny wygląd podczas walki (7.14.13). Wojownicy w walce zataczają względem siebie okręgi. Uderzenia o siebie maczug miały powodować sypanie się iskier i ścieranie się metalu (7.14.17). Zakończenia maczug mogły być ostre, gdyż porównywane są do rogów (''gadāśṛṅga''), a ich razy powodują krwawienie (7.14.23). Walka na maczugi musiała być głośna, gdyż autorzy zwracają uwagę na hałas jej towarzyszący, a same uderzenia porównują do grzmotów pioruna.		Maczugi przedstawione w MBh nazywane są żelaznymi pałkami (''lohadaṇḍa'' 7.14.28) lub wykonanymi w całości z żelaza (''sarvāyasī'' 7.14.4). Są one inkrustowane złotem, co nadaje im płomienny wygląd podczas walki (7.14.13). Wojownicy w walce zataczają względem siebie okręgi. Uderzenia o siebie maczug miały powodować sypanie się iskier i ścieranie się metalu (7.14.17). Zakończenia maczug mogły być ostre, gdyż porównywane są do rogów (''gadāśṛṅga''), a ich razy powodują krwawienie (7.14.23). Walka na maczugi musiała być głośna, gdyż autorzy zwracają uwagę na hałas jej towarzyszący, a same uderzenia porównują do grzmotów pioruna.[[Plik:Maczuga, Paul, 2005, s. 92.png\|mały\|Maczuga (źródło szkicu: Paul, 2005, s. 92)<ref>Paul, E. J. (2005). ''Arms and Armour: Traditional Weapons of India'' (1st Edition. Series: India Crest.). Roli Books.</ref>.]]Jeden z ciekawszych pojedynków na maczugi przedstawionych w MBh toczy się między Śalią a Bhimą (7.14.5-33). Abhimanju, gdy stracił inne bronie, chwyta maczugę, by bronić się przed naporem wrogów i ostatecznie ginie od ciosu maczugi (7.48.3-13). Najbardziej spektakularny pojedynek na maczugi między Durjodhaną a Bhimą wieńczy wojną przedstawioną w eposie (9.54-58).

	Jeden z ciekawszych pojedynków na maczugi przedstawionych w MBh toczy się między Śalią a Bhimą (7.14.5-33). Abhimanju, gdy stracił inne bronie, chwyta maczugę, by bronić się przed naporem wrogów i ostatecznie ginie od ciosu maczugi (7.48.3-13). Najbardziej spektakularny pojedynek na maczugi między Durjodhaną a Bhimą wieńczy wojną przedstawioną w eposie (9.54-58).
	[[Plik:Maczuga, Paul, 2005, s. 92.png\|mały\|Maczuga (źródło szkicu: Paul, 2005, s. 92)<ref>Paul, E. J. (2005). ''Arms and Armour: Traditional Weapons of India'' (1st Edition. Series: India Crest.). Roli Books.</ref>.]]
	Dziś najpopularniejszym typem maczugi w Indiach, wręcz jej archetypem, jest buława o długim stylisku i okrągłej głowicy. Dzierżą ją posągi epickich bohaterów (Hanuman, Bhima), a ćwiczenia nią są zarówno sztuką walki, jak i częścią treningu atletycznego. Jednak takiego kształtu maczugi nie spotykamy na najstarszej rzeźbie indyjskiej:		Dziś najpopularniejszym typem maczugi w Indiach, wręcz jej archetypem, jest buława o długim stylisku i okrągłej głowicy. Dzierżą ją posągi epickich bohaterów (Hanuman, Bhima), a ćwiczenia nią są zarówno sztuką walki, jak i częścią treningu atletycznego. Jednak takiego kształtu maczugi nie spotykamy na najstarszej rzeźbie indyjskiej:

	== '''Przypisy''' ==		== '''Przypisy''' ==
	[[Category:Amukta – do walki wręcz]]		[[Category:Amukta – do walki wręcz]]

← poprzednia wersja		Wersja z 07:26, 12 lis 2021
Linia 14:		Linia 14:
	=== Późny okres harappański (1900-1300 p.n.e.)===		=== Późny okres harappański (1900-1300 p.n.e.)===
	\|-		\|-
	\|[[Plik:Maczuga - muzeum w Mohendżo Daro (zdjęcie A.Babkiewicz 2018).jpg\|mały\|Maczuga – muzeum w Mohendżo Daro (zdjęcie A.Babkiewicz 2018).]]W kulturze harappańskiej odnajdujemy kamienne kule z otworem mogące pełnić funkcję buławy.		\|[[Plik:Maczuga - muzeum w Mohendżo Daro (zdjęcie A.Babkiewicz 2018).jpg\|mały\|150x150px\|Maczuga – muzeum w Mohendżo Daro (zdjęcie A.Babkiewicz 2018).]]W kulturze harappańskiej odnajdujemy kamienne kule z otworem mogące pełnić funkcję buławy.
	\|-		\|-
	! style="text-align: center;"\|		! style="text-align: center;"\|
	=== Reliefy neoasyryjskie (883-631 p.n.e.)===		=== Reliefy neoasyryjskie (883-631 p.n.e.)===
	\|-		\|-
	\|[[Plik:Maczugi typu mieczowego z reliefów neoasyryjskich IX-VII w. p.n.e. źródło (Healy, 1992, s. 62).png\|mały\|~~157x157px~~\|Maczugi typu mieczowego z reliefów neoasyryjskich IX-VII w. p.n.e. źródło: (Healy, 1992, s. 62)<ref>Healy, M. (1992). ''The Ancient Assyrians'' (1st Edition). Osprey Publishing.</ref>.]]W uzbrojeniu neoasyryjskim nie spotyka się maczug sękatych czy masywnych, natomiast prawie każdy z wojowników zaopatrzony jest w buławę przytraczaną z lewej strony do pasa lub za niego zatykaną.		\|[[Plik:Maczugi typu mieczowego z reliefów neoasyryjskich IX-VII w. p.n.e. źródło (Healy, 1992, s. 62).png\|mały\|150x150px\|Maczugi typu mieczowego z reliefów neoasyryjskich IX-VII w. p.n.e. źródło: (Healy, 1992, s. 62)<ref>Healy, M. (1992). ''The Ancient Assyrians'' (1st Edition). Osprey Publishing.</ref>.]]W uzbrojeniu neoasyryjskim nie spotyka się maczug sękatych czy masywnych, natomiast prawie każdy z wojowników zaopatrzony jest w buławę przytraczaną z lewej strony do pasa lub za niego zatykaną.


Linia 35:		Linia 35:
	=== Rzeźba i artefakty od Mauriów do Kuszanów (320 p.n.e.-267 n.e.)===		=== Rzeźba i artefakty od Mauriów do Kuszanów (320 p.n.e.-267 n.e.)===
	\|-		\|-
	\|[[Plik:Moneta indo-scytyjski władcy Maues’a (90-80 p.n.e.), Saṃkarāṇa-Balarāma.jpg\|mały\|Moneta: indo-scytyjski władcy Maues’a (90-80 p.n.e.), na niej postać identyfikowana jako: Saṃkarāṇa-Balarāma (źródło: [[commons:File:Maues_coinage_with_Balarama.jpg\|wikimedia]]).]]Począwszy od okresu Mauriów na monetach indyjskich pojawia się postać z radłem identyfikowana jako ''Balarāma''. Na monecie z okresu indo-scytyjskiego, dzierży on w prawym ręku oręż, który możemy uznać za maczugę – obok radła broń powszechnie kojarzoną w literaturze epickiej z tym bohaterem.		\|[[Plik:Moneta indo-scytyjski władcy Maues’a (90-80 p.n.e.), Saṃkarāṇa-Balarāma.jpg\|mały\|150x150px\|Moneta: indo-scytyjski władcy Maues’a (90-80 p.n.e.), na niej postać identyfikowana jako: Saṃkarāṇa-Balarāma (źródło: [[commons:File:Maues_coinage_with_Balarama.jpg\|wikimedia]]).]]Począwszy od okresu Mauriów na monetach indyjskich pojawia się postać z radłem identyfikowana jako ''Balarāma''. Na monecie z okresu indo-scytyjskiego, dzierży on w prawym ręku oręż, który możemy uznać za maczugę – obok radła broń powszechnie kojarzoną w literaturze epickiej z tym bohaterem.
	\|-		\|-
	\|[[Plik:Sanchi, brama południowa, wojna o relikwie w Kushinagarze (50-0 p.n.e.).jpg\|mały\|Sanchi, brama południowa, wojna o relikwie Buddy w Kushinagarze, fragment (50-0 p.n.e.) (źródło: [[commons:File:War_of_the_Relics_of_the_Buddha_Sanchi_Stupa_1Southern_Gateway.jpg\|wikimedia]])]][[Plik:Sanchi, brama południowa, procesja króla Aśoki..jpg\|mały\|251x251px\|Sanchi, brama południowa, procesja króla Aśoki, fragment (źródło: [[commons:File:Procession_of_King_Ashoka_on_his_charriot_Sanchi_Stupa_1_Southern_Gateway.jpg\|wikimedia]]).]]Na scenach batalistycznych w Sanchi maczuga jest jedną z podstawowych broni. Znajdujemy ją zarówno na reliefie przedstawiającym wojnę o relikwie, jak i w scenach procesyjnych.		\|[[Plik:Sanchi, brama południowa, wojna o relikwie w Kushinagarze (50-0 p.n.e.).jpg\|mały\|150x150px\|Sanchi, brama południowa, wojna o relikwie Buddy w Kushinagarze, fragment (50-0 p.n.e.) (źródło: [[commons:File:War_of_the_Relics_of_the_Buddha_Sanchi_Stupa_1Southern_Gateway.jpg\|wikimedia]])]][[Plik:Sanchi, brama południowa, procesja króla Aśoki..jpg\|mały\|251x251px\|Sanchi, brama południowa, procesja króla Aśoki, fragment (źródło: [[commons:File:Procession_of_King_Ashoka_on_his_charriot_Sanchi_Stupa_1_Southern_Gateway.jpg\|wikimedia]]).]]Na scenach batalistycznych w Sanchi maczuga jest jedną z podstawowych broni. Znajdujemy ją zarówno na reliefie przedstawiającym wojnę o relikwie, jak i w scenach procesyjnych.

	\|-		\|-
	\|[[Plik:Sanchi, kolumna bramy wschodniej (50-0 p.n.e.).jpg\|mały\|Sanchi, kolumna bramy wschodniej (50-0 p.n.e.) (źródło: [[commons:File:Elephants_Eastern_Gateway_Stupa_1_Sanchi.jpg\|wikimedia]]).]]Na kolumnie bramy wschodniej odnajdujemy ciekawą broń obuchową, którą trzyma kornak jadący na słoniu. Może to być rodzaj maczugi lub ankus o gigantycznym drzewcu.		\|[[Plik:Sanchi, kolumna bramy wschodniej (50-0 p.n.e.).jpg\|mały\|150x150px\|Sanchi, kolumna bramy wschodniej (50-0 p.n.e.) (źródło: [[commons:File:Elephants_Eastern_Gateway_Stupa_1_Sanchi.jpg\|wikimedia]]).]]Na kolumnie bramy wschodniej odnajdujemy ciekawą broń obuchową, którą trzyma kornak jadący na słoniu. Może to być rodzaj maczugi lub ankus o gigantycznym drzewcu.
	\|-		\|-
	\|[[Plik:Atak Mary II-III w., Lahore Museum - maczuga sękata (zdjęcie A.Babkiewicz 2018).jpg\|mały\|Atak Mary, muzeum Lahore, II-III w. (zdjęcie: A.Babkiewicz 2018).]][[Plik:Herakles z Hatry, odlewy z brązu (312-139 p.n.e.), Narodowe Muzeum Bagdadu..jpg\|mały\|Herakles z Hatry, odlewy z brązu (312-139 p.n.e.), Narodowe Muzeum Bagdadu (zdjęcie: A.Babkiewicz 2019).]]Sceny ataku Mary dają kilka poglądowo interesujących form maczug. Ta z muzeum w Lahore nawiązują do jej pierwotnego kształtu – ledwo obrobionego konaru drzewa. Przypomina ona maczugę Heraklesa, który był niezwykle popularny w państwie Seleucydów i rzeźbiarze z Gandhary mogli zetknąć się z jego wyobrażeniem. Na terenie Hatry z okresu Seleucydów odnaleziono mnóstwo posągów Heraklesa. Niektóre naturalnej wielkości, wykonane z kamienia, inne mniejsze, odlewane z brązu. Dla porównania kształtu maczugi – dwa ich przykłady datowane na 312-139 p.n.e. z muzeum w Bagdadzie.		\|[[Plik:Atak Mary II-III w., Lahore Museum - maczuga sękata (zdjęcie A.Babkiewicz 2018).jpg\|mały\|150x150px\|Atak Mary, muzeum Lahore, II-III w. (zdjęcie: A.Babkiewicz 2018).]][[Plik:Herakles z Hatry, odlewy z brązu (312-139 p.n.e.), Narodowe Muzeum Bagdadu..jpg\|mały\|Herakles z Hatry, odlewy z brązu (312-139 p.n.e.), Narodowe Muzeum Bagdadu (zdjęcie: A.Babkiewicz 2019).]]Sceny ataku Mary dają kilka poglądowo interesujących form maczug. Ta z muzeum w Lahore nawiązują do jej pierwotnego kształtu – ledwo obrobionego konaru drzewa. Przypomina ona maczugę Heraklesa, który był niezwykle popularny w państwie Seleucydów i rzeźbiarze z Gandhary mogli zetknąć się z jego wyobrażeniem. Na terenie Hatry z okresu Seleucydów odnaleziono mnóstwo posągów Heraklesa. Niektóre naturalnej wielkości, wykonane z kamienia, inne mniejsze, odlewane z brązu. Dla porównania kształtu maczugi – dwa ich przykłady datowane na 312-139 p.n.e. z muzeum w Bagdadzie.
	\|-		\|-
	\|[[Plik:Stupa Amaravati, atak Mary, II w..jpg\|mały\|Stupa Amaravati, atak Mary, II w. (źródło: [[commons:File:MaraAssault.jpg\|wikimedia]]).]]Scena ataku Mary ze stupy w Amarawati ukazuje maczugę o rękojeści i wyglądzie masywnego tłuczka. Jest to typowy kształt indyjskiej maczugi przełomu er i epoki Kuszanów. Spajają ją metalowe, zdobne klamry, szczyt ma zaokrąglony lub lekko spiczasty.		\|[[Plik:Stupa Amaravati, atak Mary, II w..jpg\|mały\|150x150px\|Stupa Amaravati, atak Mary, II w. (źródło: [[commons:File:MaraAssault.jpg\|wikimedia]]).]]Scena ataku Mary ze stupy w Amarawati ukazuje maczugę o rękojeści i wyglądzie masywnego tłuczka. Jest to typowy kształt indyjskiej maczugi przełomu er i epoki Kuszanów. Spajają ją metalowe, zdobne klamry, szczyt ma zaokrąglony lub lekko spiczasty.

	\|-		\|-
	\|[[Plik:Posąg Kaniszki, Mathura Museum (czerwonawy piaskowiec, 70 cm)..jpg\|mały\|Posąg Kaniszki, Mathura Museum, czerwonawy piaskowiec, 70 cm (źródło: [[commons:File:Kanishka_enhanced.jpg\|wikimedia]]).]]Rzeźba odnaleziona w Māṭ w okręgu Mathury. Widnieje na niej podpis: ''mahārāja rājātirāja devaputro kāniṣko'' – „Wieki król, król królów, syn Boga, Kaniszka”.		\|[[Plik:Posąg Kaniszki, Mathura Museum (czerwonawy piaskowiec, 70 cm)..jpg\|mały\|150x150px\|Posąg Kaniszki, Mathura Museum, czerwonawy piaskowiec, 70 cm (źródło: [[commons:File:Kanishka_enhanced.jpg\|wikimedia]]).]]Rzeźba odnaleziona w Māṭ w okręgu Mathury. Widnieje na niej podpis: ''mahārāja rājātirāja devaputro kāniṣko'' – „Wieki król, król królów, syn Boga, Kaniszka”.

	Władca ubrany jest w płaszcz scytyjski, nosi wysokie buty, u jego pasa wisi miecz. Wspiera się on na długiej maczudze, której spód dekoruje rzeźbienie w kształcie morskiego potwora (''makara''). Maczuga ma metalowe obręcze spinające deskowatą strukturę, co sugeruje, że jej rdzeń został wykonany z drewna.		Władca ubrany jest w płaszcz scytyjski, nosi wysokie buty, u jego pasa wisi miecz. Wspiera się on na długiej maczudze, której spód dekoruje rzeźbienie w kształcie morskiego potwora (''makara''). Maczuga ma metalowe obręcze spinające deskowatą strukturę, co sugeruje, że jej rdzeń został wykonany z drewna.
	\|-		\|-
	\|[[Plik:Maczuga, Nagarjunakonda, Murthy, 1966, s. 212.jpg\|mały\|Maczuga, Nagarjunakonda, rok: 210-325 (Murthy, 1966, s. 212)<ref>Murthy, K. K. (1966). Weapons of War in the Sculptures of Nāgārjunakoṇḍa. ''Artibus Asiae'', ''28''(2/3), 211–218. JSTOR. <nowiki>https://doi.org/10.2307/3249355</nowiki>.</ref>.]]Sporo wyobrażeń maczug odnajdujemy na rzeźbie z ''Nagarjunakondy'' (Andhra Pradesh, rok: 210-325). Obok kilka przykładów. Warto zwrócić uwagę na kunsztowne zdobienia.		\|[[Plik:Maczuga, Nagarjunakonda, Murthy, 1966, s. 212.jpg\|mały\|150x150px\|Maczuga, Nagarjunakonda, rok: 210-325 (Murthy, 1966, s. 212)<ref>Murthy, K. K. (1966). Weapons of War in the Sculptures of Nāgārjunakoṇḍa. ''Artibus Asiae'', ''28''(2/3), 211–218. JSTOR. <nowiki>https://doi.org/10.2307/3249355</nowiki>.</ref>.]]Sporo wyobrażeń maczug odnajdujemy na rzeźbie z ''Nagarjunakondy'' (Andhra Pradesh, rok: 210-325). Obok kilka przykładów. Warto zwrócić uwagę na kunsztowne zdobienia.
	\|}		\|}